Ostatnio rzadko zdarza mi się kupować gazety codzienne, ale – jak to pewnie chciało przeznaczenie – kupiłem sobie na podróż Dziennik i od razu w oczy wpadł mi artykuł pod intrygującym tytułem Posłowie zdecydują, jaki mamy jeść chleb (artykuł, który ukazał się w wydaniu z 5 czerwca 2009, można przeczytać również w internecie pod na stronie http://www.dziennik.pl/polityka/article393473/Poslowie_zdecyduja_jaki_mamy_jesc_chleb.html).

Posłowie PSL są mianowicie wzburzeni jakością chleba spotykanego na półkach sklepowych w naszym kraju i chcą wreszcie raz na zawsze ustawowo określić, jakie wypieki można nazywać chlebem i sprzedawać je pod taką nazwą. Prawdziwym chlebem jest według nich tylko chleb na zakwasie, a wszystko, co ma w sobie chemiczne polepszacze i inne mało ciekawe dodatki, nie powinno być tak nazywane, bo to tylko “wyroby chlebopodobne”. Ponadto obowiązkowe miałoby być podawanie składu pieczywa.

Inicjatywę swoją posłowie tłumaczą tym, że chleb na zakwasie jest zdrowszy, smaczniejszy i lepszy niż chleby nie pieczone na zakwasie. Jakkolwiek o zaletach chleba na zakwasie nie trzeba mnie przekonywać i sam opowiadam się za tym, żeby był on łatwiej dostępny niż obecnie (a nawet mógłby wyprzeć inne chleby całkowicie), tak zamysł uregulowania tego za pomocą ustawy oceniam negatywnie. Przede wszystkim uważam, że byłaby to kolejna niepotrzebna, narzucona z góry regulacja, która raczej nie przyczyni się do zwiększenia spożycia chleba na zakwasie – a o to najwyraźniej posłom z PSLu chodzi. To można by osiągnąć poprzez zakaz produkcji innego pieczywa, co nie powiedzie się z wielu względów.

Myślę, że wymuszenie zwiększenia produkcji chleba na zakwasie powinno nastąpić oddolnie, przez popyt generowany przez zwykłych zjadaczy chleba. Lepiej byłoby więc postawić na edukację ludu, tak żeby przeciętny człowiek wiedział, że lepiej jeść pieczywo wytwarzane tradycyjnymi metodami, na zakwasie, niż inne i dlaczego.

Dobrym natomiast pomysłem jest w mojej ocenie nałożenie obowiązku podawania pełnego składu pieczywa (mam tylko nadzieję, że nie w postaci  etykiet naklejanych na bochenki, bo tego nie lubię…). Już to mogłoby zniechęcić wiele osób do zakupu pieczywa z małą zawartością chleba w chlebie. Kupując chleb ‘pełnoziarnisty’ i nie widząc w jego składzie pełnego ziarna, lecz barwniki i polepszacze, niejeden zastanowi się, czy aby rzeczywiście chce taki chleb kupić, i być może sięgnie półkę wyżej po prawdziwy chleb pełnoziarnisty.

Wiemy doskonale, że świeżo upieczony chleb najlepiej smakuje z samym masłem. Jeśli już sami pieczemy chleb, to możemy też pokusić się o zrobienie własnego masła, bo jest to rzecz banalna.

Robimy własne masło

Do zrobienia masła potrzebna nam będzie śmietana, najlepiej kremówka z wysoką zawartością tłuszczu – ponad 30%. Śmietana powinna być mocno schłodzona, można również schłodzić naczynie (np. spora miska), w której będziemy robić masło. Dobrze jest schłodzić też litr zwykłej wody.

Schłodzoną śmietanę wlewamy do schłodzonej miski, bierzemy do ręki mikser, zakładamy trzepaki do bicia śmietany i ubijamy śmietanę. Śmietana z czasem powiększy swoją objętość, więc miska nie powinna być zbyt mała. I tak ubijamy, ubijamy, ubijamy… Po dłuższej chwili bita śmietana zmniejszy nieco swoją objętość, a my ubijamy dalej i ubijamy. Następnie zauważymy, że zaczynają się robić dziwnie wyglądające grudki – to są początki naszego masła. Jednocześnie zacznie pojawiać się również jakiś płyn (uwaga, trochę to wszystko może pryskać) – to maślanka! Już jesteśmy blisko końca i ubijamy dalej. Grudy tłuszczu stają się szybko coraz większe, aż wreszcie nie ma już czego ubijać, bo mamy w misce parę grudek masła i maślankę. Drewnianą (bądź nie) łyżką łączymy te grudy masła w jedną grudę (ja pomagam sobie palcami, bo samą łyżką trudno jest cokolwiek uformować), i uciskając ją wyciskamy maślankę z tych połączonych grudek masła.

Do kolejnego naczynia wlewamy trochę zimnej (lodowatej) wody, przekładamy do niej nasze własne masło (wody nie musi być dużo, wystarczy tyle, żeby masło było w połowie zanurzone) i znowu łyżką ugniatamy bryłę tłuszczu i wypłukujemy z niej resztki maślanki. Zabarwioną na biało wodę wylewamy, nalewamy jeszcze raz czystej lodowatej wody i dalej wyciskamy resztki maślanki (a jeśli jej trochę gdzieś tam w środku zostanie, to też nic się nie stanie). Jeśli woda się nie zabarwia na biało, to możemy masło z niej wyjąć, jakoś tam uformować, zapakować w maselniczkę i zdeponować ją w lodówce. Masło gotowe.

Maślanka

W misce po zrobieniu masła pozostała jeszcze maślanka. Jeśli jej nie zużyjemy od razu, można ją też przechować w lodówce (niestety nie wiem, jak długo). Maślankę można wypić (niektórzy uwielbiają), a można ją też wykorzystać do upieczenia chleba! Proponuję czysty żytni:

• 400 g zakwasu żytniego
• 400 g mąki żytniej
• 160-200 g maślanki
• 15 g soli

Maślankę dodajemy po trochu, żeby ciasto nie stało się zbyt rzadkie. W zależności od mąki, możemy potrzebować więcej lub mniej płynu – jeśli braknie maślanki, uzupełniamy wodą. Chleb możemy posypać płatkami owsianymi, przez co nabierze jeszcze lepszego wyglądu.